เมื่อผัดไทยหนึ่งจานไม่ได้กำไรเท่าเดิม
สำหรับเจ้าของร้านอาหารไทยในสหราชอาณาจักร โดยเฉพาะในลอนดอน แมนเชสเตอร์ เบอร์มิงแฮม หรือเมืองมหาวิทยาลัยที่มีลูกค้าหลากหลาย การขายอาหารผ่านแอปเดลิเวอรีดูเหมือนเป็นทางลัดที่สดใส แต่ความจริงอาจซ่อนความขมไว้หลังรอยยิ้ม เพราะค่าคอมมิชชันราว 20 ถึง 30 เปอร์เซ็นต์จากแต่ละออร์เดอร์สามารถกัดกินกำไรจนร้านที่เคยรุ่ง กลายเป็นร้านที่ต้องลุ้นทุกสิ้นเดือน เทคโนโลยีอย่าง Nginx และ WordPress จึงไม่ใช่แค่เครื่องมือทำเว็บไซต์ แต่เป็นเครื่องมือทวงคืนอำนาจ ทวงคืนข้อมูล และทวงคืนกำไรให้ธุรกิจอาหารไทยอย่างแท้จริง
ลองนึกภาพแกงเขียวหวานหนึ่งถ้วยที่ขายผ่านแพลตฟอร์มราคา 12 ปอนด์ หากถูกหักค่าคอมมิชชัน 25 เปอร์เซ็นต์ ร้านจะเหลือเพียง 9 ปอนด์ ก่อนหักต้นทุนวัตถุดิบ ค่าแรง ค่าเช่า ค่าไฟ ภาษีมูลค่าเพิ่ม และค่าบรรจุภัณฑ์ ในยุคที่ค่าเช่าร้านในเมืองใหญ่ของอังกฤษสูงขึ้น ค่าแรงขั้นต่ำปรับขึ้น และราคาวัตถุดิบนำเข้าไม่นิ่ง การเสียส่วนแบ่งจำนวนมากให้แอปกลางจึงไม่ใช่เรื่องเล็ก แต่เป็นเรื่องลึกที่กระทบอนาคตของครอบครัวและชุมชน
กับดักของความสะดวก: สะดวกวันนี้ แต่อาจเสียลูกค้าตลอดไป
แพลตฟอร์มเดลิเวอรีมักขายคำว่า convenience หรือความสะดวก ลูกค้าเปิดแอป กดสั่ง จ่ายเงิน และรอรับอาหาร แต่ในมุมของเจ้าของร้าน ความสะดวกนั้นแลกมาด้วยสิ่งสำคัญสามอย่าง ได้แก่ กำไร ข้อมูลลูกค้า และความสัมพันธ์โดยตรงกับชุมชน เมื่อร้านพึ่งพาแพลตฟอร์มมากเกินไป ลูกค้าจดจำแอปมากกว่าจดจำร้าน จำโลโก้ของแพลตฟอร์มมากกว่าจำรสมือแม่ครัว และเมื่อร้านอยากทำโปรโมชันเอง กลับต้องจ่ายค่าโฆษณาเพิ่มเพื่อให้ปรากฏในพื้นที่ของแพลตฟอร์มที่ร้านเองเป็นผู้สร้างยอดขายให้
นี่คือปัญหาเชิงโครงสร้างของธุรกิจอาหารขนาดเล็กในเศรษฐกิจดิจิทัล ร้านไทยจำนวนมากไม่ได้ขาดคุณภาพ ไม่ได้ขาดฝีมือ และไม่ได้ขาดลูกค้า แต่ขาดช่องทางออนไลน์ที่เป็นของตนเอง หากเว็บไซต์สั่งอาหารของร้านอยู่บนเซิร์ฟเวอร์ของร้าน ใช้ WordPress เป็นระบบจัดการเนื้อหา และใช้ Nginx เป็นเว็บเซิร์ฟเวอร์ความเร็วสูง เจ้าของร้านจะสามารถรับออร์เดอร์โดยตรง สื่อสารกับลูกค้าโดยตรง และเก็บข้อมูลเพื่อพัฒนาธุรกิจโดยไม่ต้องจ่ายค่าผ่านทางทุกครั้งที่มีคนอยากกินต้มยำ
Nginx คืออะไร และทำไมจึงเหมาะกับร้านอาหาร
Nginx อ่านว่า เอ็นจินเอ็กซ์ เป็นเว็บเซิร์ฟเวอร์ที่ขึ้นชื่อเรื่องความเร็ว ความเสถียร และการใช้ทรัพยากรน้อย เหมาะกับเว็บไซต์ที่ต้องรับผู้ใช้จำนวนมากในช่วงเวลาสั้น เช่น ช่วงเที่ยง วันศุกร์เย็น หรือคืนเสาร์ที่ลูกค้าสั่งอาหารพร้อมกัน หากเปรียบเว็บไซต์เป็นหน้าร้าน Nginx คือพนักงานต้อนรับที่จัดคิวเก่ง เปิดประตูเร็ว และไม่ตื่นตระหนกเมื่อมีลูกค้าเข้ามาพร้อมกันสิบโต๊ะ
ข้อดีของ Nginx สำหรับร้านอาหารไทยคือสามารถทำงานได้ดีบนเซิร์ฟเวอร์ขนาดเล็ก ค่าใช้จ่ายต่ำ แต่รองรับคำขอจำนวนมากได้อย่างมีประสิทธิภาพ เมื่อตั้งค่าคู่กับระบบแคชและการบีบอัดไฟล์ รูปเมนูอาหารจะโหลดเร็ว หน้า checkout จะไม่อืด และลูกค้ามือถือจะไม่กดปิดเพราะรอนานเกินไป ในโลกออนไลน์ ความเร็วคือความเชื่อใจ และความเชื่อใจคือยอดขาย
WordPress ไม่ใช่แค่บล็อก แต่เป็นระบบขายอาหารเต็มรูปแบบ
หลายคนยังเข้าใจว่า WordPress เหมาะสำหรับเขียนบล็อกเท่านั้น แต่ในปี 2026 WordPress กลายเป็นระบบจัดการเว็บไซต์ที่ยืดหยุ่นมาก สามารถใช้ทำเมนูออนไลน์ ระบบสั่งอาหาร ระบบจองโต๊ะ ระบบคูปอง ระบบสมาชิก และระบบชำระเงินได้ หากติดตั้งปลั๊กอินที่เหมาะสม ร้านอาหารไทยสามารถสร้างหน้าเมนูที่สวย อ่านง่าย แยกหมวดหมู่ได้ เช่น อาหารเรียกน้ำย่อย แกงไทย ผัดไทย เมนูมังสวิรัติ เมนูฮาลาล ของหวาน และเครื่องดื่ม
เมื่อ WordPress ทำงานบน Nginx ที่ปรับแต่งดี ร้านจะได้ทั้งความสวยและความเร็ว ได้ทั้งความง่ายและความยั่งยืน เจ้าของร้านสามารถเปลี่ยนราคา เพิ่มเมนูพิเศษวันสงกรานต์ เพิ่มชุดอาหารกลางวัน หรือทำหน้ารวมเมนูเทศกาลคริสต์มาสได้เองโดยไม่ต้องรอแพลตฟอร์มอนุมัติ นี่คือ digital sovereignty หรืออธิปไตยทางดิจิทัลในรูปแบบที่จับต้องได้
ค่าคอมมิชชัน 20-30 เปอร์เซ็นต์ ทำลายกำไรอย่างไร
ธุรกิจร้านอาหารโดยทั่วไปมีกำไรสุทธิไม่สูงเท่าที่ลูกค้าคิด หลังหักค่าอาหารสด ค่าแรง ค่าเช่าที่ ค่าไฟ ค่าประกัน ค่าทำความสะอาด ค่าบัญชี และภาษี กำไรสุทธิอาจเหลือเพียงหลักหน่วยถึงสิบกว่าร้อยละ การโดนหักค่าคอมมิชชัน 20-30 เปอร์เซ็นต์จากยอดขายผ่านแอปจึงไม่ใช่การแบ่งกำไร แต่เป็นการกินเข้าไปถึงเนื้อทุน
ผลลัพธ์คือร้านต้องขึ้นราคาเมนูในแอปเพื่อชดเชยค่าคอมมิชชัน ลูกค้าเห็นราคาแพงขึ้นก็คิดว่าร้านเอาเปรียบ ทั้งที่ความจริงร้านกำลังเอาตัวรอด เมื่อราคาในแอปสูง ลูกค้าบางส่วนลดความถี่ในการสั่ง หรือหันไปเลือกร้านที่ลดราคาแรงกว่า วงจรนี้ทำให้ร้านท้องถิ่นเสียทั้งกำไร เสียทั้งภาพลักษณ์ และเสียทั้งความสัมพันธ์กับลูกค้าในระยะยาว
เว็บไซต์ของตัวเองคือที่ดินดิจิทัล ไม่ใช่แผงเช่าบนแพลตฟอร์ม
การขายบนแพลตฟอร์มคล้ายการเช่าแผงในตลาดที่เจ้าของตลาดกำหนดทุกอย่าง ตั้งแต่ค่าที่ ค่าป้าย ไปจนถึงตำแหน่งร้าน แต่เว็บไซต์ของตัวเองคือ digital real estate หรือที่ดินดิจิทัลที่ร้านควบคุมได้เอง ร้านเลือกดีไซน์เอง สร้างฐานลูกค้าเอง ทำ SEO เอง และเก็บข้อมูลลูกค้าอย่างถูกต้องตามกฎหมายเอง
เมื่อร้านมีเว็บไซต์ เช่น thairicebowl.co.uk หรือ bangkokkitchenlondon.com ลูกค้าสามารถค้นหาจาก Google แล้วสั่งโดยตรง ร้านสามารถทำบทความ SEO เช่น ร้านอาหารไทยใกล้ฉันใน Islington, ผัดไทยเดลิเวอรีใน Camden หรือแกงเขียวหวานมังสวิรัติใน Manchester เพื่อดึงลูกค้าแบบ organic โดยไม่ต้องจ่ายค่าโฆษณาทุกคลิก
โครงสร้างระบบที่เหมาะสมสำหรับร้านอาหารไทย
ระบบสั่งอาหารแบบ self-hosted ที่ดีควรเรียบง่าย ปลอดภัย และขยายได้ โครงสร้างพื้นฐานอาจประกอบด้วยเซิร์ฟเวอร์ Linux ขนาดเล็ก Nginx เป็นเว็บเซิร์ฟเวอร์ PHP-FPM สำหรับประมวลผล WordPress เป็นระบบจัดการเว็บไซต์ WooCommerce หรือปลั๊กอินสั่งอาหารเป็นระบบรับออร์เดอร์ และ Stripe หรือผู้ให้บริการชำระเงินที่น่าเชื่อถือเป็นช่องทางรับเงิน
สิ่งที่ควรมีในระบบ ได้แก่ เมนูออนไลน์ที่แก้ไขง่าย โซนจัดส่งตามรหัสไปรษณีย์ ตัวเลือกเวลารับอาหาร ระบบแจ้งเตือนออร์เดอร์ทางอีเมลหรือแอปหลังบ้าน คูปองส่วนลดสำหรับลูกค้าประจำ ระบบ click and collect และหน้าข้อมูล allergen ที่ชัดเจน เพราะในสหราชอาณาจักร ข้อมูลสารก่อภูมิแพ้ในอาหารเป็นเรื่องสำคัญทั้งทางธุรกิจและกฎหมาย
กฎหมายอังกฤษที่ร้านอาหารออนไลน์ต้องไม่มองข้าม
ร้านอาหารไทยในอังกฤษที่รับออร์เดอร์ออนไลน์ต้องให้ความสำคัญกับกฎหมายข้อมูลส่วนบุคคล กฎหมายผู้บริโภค กฎหมายอาหาร และกฎการชำระเงิน สำหรับข้อมูลส่วนบุคคล ร้านควรปฏิบัติตาม UK GDPR และ Data Protection Act 2018 โดยเก็บข้อมูลเท่าที่จำเป็น แจ้งวัตถุประสงค์การใช้ข้อมูล และมีนโยบายความเป็นส่วนตัวที่อ่านเข้าใจง่าย สามารถดูแนวทางจาก Information Commissioner’s Office ได้ที่ https://ico.org.uk/
ด้านความปลอดภัยอาหาร ร้านควรอ้างอิงแนวทางของ Food Standards Agency โดยเฉพาะเรื่อง allergen information และ food hygiene rating รายละเอียดสามารถศึกษาได้ที่ https://www.food.gov.uk/ การมีหน้า allergen ชัดเจนบนเว็บไซต์ไม่เพียงช่วยลดความเสี่ยงทางกฎหมาย แต่ยังสร้างความเชื่อมั่นให้ลูกค้าที่แพ้ถั่ว กุ้ง นม ไข่ กลูเตน หรือส่วนผสมอื่น ๆ
สำหรับการขายออนไลน์ ร้านควรมีข้อมูลธุรกิจที่ชัดเจน เช่น ชื่อบริษัทหรือชื่อผู้ประกอบการ ที่อยู่ติดต่อ เงื่อนไขการคืนเงิน นโยบายยกเลิกออร์เดอร์ และรายละเอียดราคาอย่างโปร่งใส แนวทางสิทธิผู้บริโภคในสหราชอาณาจักรสามารถดูได้จาก GOV.UK ที่ https://www.gov.uk/consumer-protection-rights
ความปลอดภัยของเว็บไซต์: เร็วอย่างเดียวไม่พอ ต้องแน่นและน่าเชื่อ
หากร้านจะรับออร์เดอร์เอง ความปลอดภัยต้องมาก่อน เว็บไซต์ควรใช้ HTTPS ผ่าน SSL certificate อัปเดต WordPress ปลั๊กอิน และธีมอย่างสม่ำเสมอ จำกัดสิทธิ์ผู้ดูแลระบบ ใช้รหัสผ่านที่รัดกุม เปิดใช้งาน two-factor authentication สำรองข้อมูลเป็นประจำ และใช้ firewall หรือ security plugin ที่น่าเชื่อถือ
หากใช้ Stripe, PayPal หรือผู้ให้บริการชำระเงินที่ได้มาตรฐาน ร้านไม่ควรเก็บข้อมูลบัตรเครดิตของลูกค้าเอง เพื่อลดความเสี่ยงด้าน PCI DSS การส่งลูกค้าไปชำระผ่านระบบที่ปลอดภัยและได้รับการรับรองจะช่วยให้ร้านรับเงินได้เร็วขึ้น ปลอดภัยขึ้น และลดภาระด้านเทคนิคโดยไม่เสียค่าคอมมิชชันแบบแพลตฟอร์มเดลิเวอรี
ความเร็วคือยอดขาย: ทำไม Nginx ช่วยช่วง lunch rush ได้
ช่วงเที่ยงเป็นช่วงทองของร้านอาหารไทยในย่านสำนักงาน หากเว็บไซต์โหลดช้า ลูกค้าอาจกดกลับและไปหาร้านอื่นทันที Nginx ช่วยจัดการ request จำนวนมากได้ดี โดยเฉพาะเมื่อใช้ร่วมกับ caching, gzip หรือ Brotli compression, image optimization และ content delivery network หรือ CDN สำหรับร้านที่มีลูกค้ากระจายหลายพื้นที่
เว็บไซต์ที่ดีควรออกแบบแบบ mobile-first เพราะลูกค้าส่วนใหญ่สั่งอาหารผ่านโทรศัพท์ หน้าต้องโหลดเร็ว ปุ่มต้องกดง่าย รูปอาหารต้องคมแต่ไม่หนัก และขั้นตอน checkout ต้องสั้นที่สุด ลูกค้าไม่ควรต้องสร้างบัญชีก่อนสั่ง ไม่ควรต้องกรอกข้อมูลซ้ำหลายหน้า และไม่ควรถูกบังคับให้ผ่านกระบวนการที่ซับซ้อนเกินกว่าการสั่งข้าวกะเพราหนึ่งกล่อง
ข้อมูลลูกค้าคือทรัพย์สิน ไม่ใช่ของแถม
เมื่อขายผ่านแพลตฟอร์ม ร้านมักมองไม่เห็นลูกค้าอย่างแท้จริง รู้เพียงว่ามีออร์เดอร์เข้ามา แต่ไม่รู้ว่าลูกค้าคนไหนซื้อบ่อย ชอบเมนูอะไร อยู่โซนไหน หรือกลับมาซื้อซ้ำเมื่อไหร่ การมีระบบของตัวเองทำให้ร้านสามารถวิเคราะห์ข้อมูลได้ เช่น เมนูขายดีในวันฝนตก ช่วงเวลาที่คนสั่งมากที่สุด รหัสไปรษณีย์ที่มียอดสูง และโปรโมชันที่ได้ผลจริง
อย่างไรก็ตาม การใช้ข้อมูลลูกค้าต้องถูกต้องตามกฎหมาย ร้านควรขอ consent สำหรับการส่งการตลาดทางอีเมลหรือ SMS และให้ลูกค้ายกเลิกการรับข่าวสารได้ง่าย การตลาดที่ดีไม่ใช่การรบกวน แต่คือการสื่อสารอย่างมีมารยาทแบบ British etiquette คือสุภาพ ชัดเจน ไม่กดดัน และเคารพพื้นที่ส่วนตัวของลูกค้า
เปรียบเทียบต้นทุน: เซิร์ฟเวอร์ส่วนตัวกับค่าคอมมิชชันรายไตรมาส
สมมติร้านมียอดขายผ่านแอปเดือนละ 20,000 ปอนด์ และถูกหักค่าคอมมิชชันเฉลี่ย 25 เปอร์เซ็นต์ ร้านเสียเงินเดือนละ 5,000 ปอนด์ หรือ 15,000 ปอนด์ต่อไตรมาส จำนวนนี้อาจเทียบเท่าค่าเช่าร้าน ค่าแรงพนักงาน หรือเงินทุนปรับปรุงครัวใหม่ทั้งชุด ในทางกลับกัน เซิร์ฟเวอร์คุณภาพดีสำหรับเว็บไซต์ร้านอาหารอาจมีต้นทุนเพียงหลักสิบถึงหลักร้อยปอนด์ต่อเดือน รวมค่าดูแลระบบแล้วยังต่ำกว่าคอมมิชชันหลายเท่า
แน่นอนว่าการทำเว็บไซต์เองไม่ได้แปลว่าจะเลิกใช้แพลตฟอร์มทันที ร้านอาจใช้กลยุทธ์ผสม โดยยังปรากฏบนแอปเพื่อดึงลูกค้าใหม่ แต่ค่อย ๆ ชวนลูกค้าประจำให้สั่งตรงผ่านเว็บไซต์ ด้วยส่วนลดที่ยุติธรรม โปรแกรมสะสมแต้ม หรือของแถมเล็ก ๆ เช่น ปอเปี๊ยะฟรีเมื่อสั่งครบยอด วิธีนี้ไม่ทำสงครามกับแพลตฟอร์ม แต่สร้างทางออกที่ร้านควบคุมได้
แผนปฏิบัติการสำหรับเจ้าของร้านอาหารไทย
เจ้าของร้านไม่จำเป็นต้องเป็นโปรแกรมเมอร์เพื่อเริ่มต้น สิ่งสำคัญคือเข้าใจเป้าหมายและวางระบบให้ถูกตั้งแต่แรก เริ่มจากจดโดเมนที่จำง่าย เลือกโฮสติ้งหรือเซิร์ฟเวอร์ที่เชื่อถือได้ ติดตั้ง WordPress บน Nginx ใช้ธีมที่เบาและรองรับมือถือ เลือกปลั๊กอินสั่งอาหารที่ไม่บวมเกินไป ตั้งค่าชำระเงิน ตั้งค่าโซนจัดส่ง และทดสอบทุกขั้นตอนก่อนเปิดใช้งานจริง
รายการที่ควรตรวจสอบก่อนเปิดเว็บไซต์ ได้แก่ เว็บไซต์มี SSL, เมนูและราคาอัปเดต, ข้อมูล allergen ครบถ้วน, ระบบแจ้งเตือนออร์เดอร์ทำงาน, payment gateway ทดสอบแล้ว, นโยบายความเป็นส่วนตัวพร้อม, หน้า contact ชัดเจน, Google Business Profile เชื่อมกับเว็บไซต์ และมีระบบสำรองข้อมูลอัตโนมัติ
การดูแลระยะยาว: น้อยแต่สม่ำเสมอ ดีกว่าปล่อยแล้วแก้ทีหลัง
ระบบ Nginx และ WordPress ที่ดีไม่ได้ต้องดูแลหนักทุกวัน แต่ต้องดูแลสม่ำเสมอ ร้านควรอัปเดตระบบเป็นประจำ ตรวจสอบ log หากมีข้อผิดพลาด สำรองข้อมูล ตรวจความเร็วเว็บไซต์ ตรวจปลั๊กอินที่ไม่ใช้แล้ว และเปลี่ยนรหัสผ่านผู้ดูแลเป็นระยะ หากมีผู้ดูแลเทคนิคภายนอก ควรกำหนดขอบเขตงานให้ชัดเจน เช่น อัปเดตรายเดือน สำรองข้อมูลรายวัน และตอบสนองเมื่อเว็บไซต์ล่มภายในเวลาที่ตกลงกัน
การบำรุงรักษาเช่นนี้คล้ายการดูแลครัว ถ้าทำความสะอาดทุกวัน ตรวจอุปกรณ์ทุกสัปดาห์ และซ่อมก่อนพัง ร้านก็เดินได้ราบรื่น เว็บไซต์ก็เช่นกัน ความเสถียรสร้างความมั่นใจ และความมั่นใจสร้างยอดสั่งซ้ำ
แบรนด์ร้านไทยต้องเป็นของร้าน ไม่ใช่ของแพลตฟอร์ม
ร้านอาหารไทยไม่ได้ขายแค่อาหาร แต่ขายวัฒนธรรม ความทรงจำ และประสบการณ์ ตั้งแต่รอยยิ้มเวลารับออร์เดอร์ กลิ่นใบโหระพาในครัว ไปจนถึงเรื่องราวของครอบครัวที่ย้ายมาตั้งรกรากในอังกฤษ เว็บไซต์ของร้านจึงควรเล่าเรื่องเหล่านี้ให้ลูกค้ารับรู้ ไม่ใช่ถูกลดทอนเหลือเพียงรูปจานอาหาร ราคา และดาวรีวิวบนแอป
เมื่อร้านมีพื้นที่ของตนเอง ร้านสามารถเขียนบทความเกี่ยวกับอาหารไทย อธิบายความแตกต่างระหว่างแกงแดงกับแกงเขียวหวาน เล่าประวัติผัดไทย แนะนำมารยาทการกินอาหารไทย หรือทำหน้าแนะนำเมนูสำหรับลูกค้าที่เพิ่งเริ่มลองอาหารไทย เนื้อหาเหล่านี้ช่วย SEO และช่วยให้ลูกค้ารู้สึกใกล้ชิดกับร้านมากขึ้น
แหล่งอ้างอิงที่ควรรู้
เจ้าของร้านอาหารไทยในสหราชอาณาจักรควรติดตามข้อมูลจากแหล่งทางการและแหล่งเทคนิคที่น่าเชื่อถือ เช่น Information Commissioner’s Office สำหรับ UK GDPR ที่ https://ico.org.uk/, Food Standards Agency สำหรับความปลอดภัยอาหารและ allergen ที่ https://www.food.gov.uk/, GOV.UK สำหรับกฎหมายธุรกิจและผู้บริโภคที่ https://www.gov.uk/, เอกสารทางการของ Nginx ที่ https://nginx.org/en/docs/, WordPress documentation ที่ https://wordpress.org/documentation/ และ Stripe documentation สำหรับการรับชำระเงินที่ https://docs.stripe.com/
บทสรุป: อิสระทางดิจิทัลคือกำไรที่จับต้องได้
Nginx และ WordPress อาจดูเป็นคำทางเทคนิค แต่สำหรับเจ้าของร้านอาหารไทยในอังกฤษ ทั้งสองสิ่งนี้คือโอกาสในการลดค่าคอมมิชชัน รักษาความสัมพันธ์กับลูกค้า เพิ่มความเร็วในการขาย และสร้างแบรนด์ระยะยาว การมีเว็บไซต์สั่งอาหารของตัวเองไม่ได้หมายความว่าต้องปฏิเสธโลกแพลตฟอร์มทั้งหมด แต่หมายความว่าร้านมีทางเลือก มีอำนาจต่อรอง และไม่ต้องฝากอนาคตไว้กับอัลกอริทึมของใคร
ในยุคที่ต้นทุนสูง การแข่งขันแรง และลูกค้าตัดสินใจเร็ว ร้านที่อยู่รอดไม่ใช่แค่ร้านที่ทำอาหารอร่อย แต่คือร้านที่เข้าใจทั้งครัวและคลาวด์ ทั้งรสชาติและระบบ ทั้งวัฒนธรรมไทยและกฎหมายอังกฤษ คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ว่าเราจะใช้เทคโนโลยีหรือไม่ แต่คือเราจะใช้เทคโนโลยีเพื่อเป็นเจ้าของธุรกิจของเราเอง หรือจะปล่อยให้ทุกออร์เดอร์ไหลผ่านประตูที่มีคนอื่นเก็บค่าผ่านทางตลอดไป?
ดูวิธีทำได้ที่นี่ เทคนิคการสร้างเวปไชต์ด้วยตัวเอง
